سەردانەکەی عراقچی بۆ چین؛ پەیامێک بۆ ترەمپ پێش دیداری لەگەڵ "شی جین پینگ"

پەنجەرە

سەردانەکەی عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران بۆ چین، کە یەکەم سەردانییەتی لە دوای هەڵگیرسانی شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل دژی ئێران، گوزارشت لە هەوڵەکانی تاران دەکات بۆ زیندووکردنەوەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ هاوپەیمانە ڕۆژهەڵاتییەکانی. 

ئەم هەنگاوە لە کاتێکدایە کە تاران لەژێر گوشارێکی هەمەلایەنەدایە؛ لە لایەکەوە دانوستانەکانی لەگەڵ واشنتن چەقیبەستووە و هەڕەشە سەربازییەکان بەردەوامن، لە لایەکی ترەوە کێشە ئابوورییەکانی بەهۆی گەمارۆی بەندەرەکانی لەلایەن ئەمریکاوە قوڵتر دەبنەوە.

گرنگی سەردانەکە

سەردانەکەی عراقچی بۆ پەکین و کۆبوونەوەی لەگەڵ "وانگ یی" هاوتا چینییەکەی، تەنها هەفتەیەک پێش دیداری چاوەڕوانکراوی دۆناڵد ترەمپ و سەرۆکی چین دێت. 

ئەمەش پرسیار دەربارەی ڕۆڵی چین لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەوروژێنێت. بۆ ئێران، چین تەنها هاوبەشێکی ئابووری نییە، بەڵکو هێزێکی نێودەوڵەتییە کە دەتوانێت چەتری سیاسی و دیپلۆماسی بۆ دابین بکات و هاوسەنگییەک لە بەرامبەر گوشارەکانی ئەمریکادا دروست بکات، بەتایبەت دوای ئەو شەڕەی کە گەورەترین گرفتی بۆ  نەوت و ئاسایشی وزەی جیهان دروست کرد.

پەکین؛ لە نێوان هاوبەشی تاران و پاراستنی بەرژەوەندی لەگەڵ واشنتن

چین کە لە ساڵی ٢٠٢١دا ڕێککەوتننامەیەکی گشتگیری ستراتیژی ٢٥ ساڵەی لەگەڵ ئێران واژۆ کرد، لەکاتی هەڵگیرسانی شەڕەوە هەوڵی داوە هاوسەنگی ڕابگرێت. 
پەکین لە لایەکەوە پارێزگاری لە هاوبەشییەکەی لەگەڵ تاران دەکات، لە لایەکی دیکەشەوە زۆر بە وریایییەوە مامەڵە دەکات بۆ ئەوەی نەخلیسکێتە ناو گرژییەکی ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەمریکا کە ڕەنگە بەرژەوەندییە ئابوورییە جیهانییەکانی بخاتە مەترسییەوە.

ڕەهەندە سیاسی و ئابوورییەکان

وەزارەتی دەرەوەی ئێران ڕایگەیاندووە کە عراقچی هاوتا چینییەکەی لە وردەکاری دانوستانەکان لەگەڵ ئەمریکا ئاگادار کردووەتەوە و جەختی کردووەتەوە کە تاران تەنها "ڕێککەوتنێکی هاوسەنگ و گشتگیر" قبوڵ دەکات. 
عراقچی لە پۆستێکدا لە پلاتفۆرمی (X) ئاماژەی بەوە کرد کە تاران چاوەڕوانە چین پشتگیری لە چوارچێوەیەکی هەرێمی نوێ بۆ "قۆناغی دوای شەڕ" بکات کە هاوسەنگی لە نێوان گەشەپێدان و ئاسایشدا دروست بکات.
لە بەرامبەردا، چین ستایشی پابەندی ئێرانی کردووە بە دروستنەکردنی چەکی ئەتۆمی و جەختی لە مافی ئێران بۆ بەکارهێنانی ئاشتییانەی وزەی ئەتۆم کردووەتەوە. هەروەها داوای لە لایەنە پەیوەندیدارەکان کردووە بە زووترین کات سەقامگیری بۆ گەرووی هورمز بگەڕێننەوە.

ڕۆڵی چین لە دانوستانەکاندا

چاودێران و شارەزایان، وەک ئیبراهیم شێر، پێیان وایە کە چین لە قۆناغی ئێستادا دەتوانێت ڕۆڵێکی کاریگەر بگێڕێت. دوای ئەوەی گفتوگۆکانی پاکستان گەیشتنە بنبەست، پەکین وەک یاریزانێکی نوێ دەردەکەوێت کە دەتوانێت بەهۆی پەیوەندییەکانی لەگەڵ هەردوو لایەن (تاران و واشنتن) نێوەندگیری بکات، بەتایبەت کە دۆناڵد ترەمپیش لە لێدوانەکانیدا ستایشی هەڵوێستی سەرۆکی چینی کردووە سەبارەت بە پرسی ئێران.

ئێران بۆ چین گرنگییەکی جیۆپۆلیتیکی و ئابووریی زۆری هەیە، بەتایبەت کە چین نزیکەی ١٤٪ی پێداویستییە نەوتییەکانی لە ئێرانەوە دابین دەکات. 
بۆیە سەقامگیری گەرووی هورمز و ناوچەکە بۆ پەکین پرسێکی ئێجگار گرنگە. ئێستا پرسیارەکە ئەوەیە: ئایا پەکین دەتوانێت گوشار بخاتە سەر تاران بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز و گەیشتن بە ڕێککەوتنی کۆتایی لەگەڵ ئەمریکا؟ ئەمە ئەو پرسەیە کە چاوەڕوان دەکرێت لە کۆبوونەوەی هەفتەی داهاتووی ترەمپ و شی جین پینگ تیشکی بخرێتە سەر.